Lò sửa máy ảnh lớn nhất Sài thành: Lao đao trong “đời sống số”

– Nhắc tới lò sửa máy ảnh Phạm Thê, số 11 Lê Công Kiều, quận 1, TP HCM thì từ giới nhiếp ảnh, báo chí cho đến các tay máy chuyên hay không chuyên cũng đều biết. Vì tiệm sửa máy này có từ trước giải phóng và có thể sửa giỏi đến nỗi được phong là “đệ nhất”. Nhưng trong đời sống số hiện nay, tiệm sửa máy lao đao vì vắng khách…

Thuở vàng son


Ông Phạm Thê, chủ tiệm sửa máy ảnh, giờ tóc đã muối tiêu tâm tình: “Tôi mê chụp hình từ nhỏ. Năm 15 tuổi, tôi theo học ông thầy Cái trên đường Lacai cũ (đường Nguyễn Tri Phương hiện nay) nghề chụp hình và chấm ảnh. Đến năm 1958, tôi chuyển sang nghề sửa máy ảnh và mở tiệm Phạm Thê”. Và chỉ cần đến năm 1960, tiệm ảnh này đã nổi tiếng cả Sài thành sau hai năm hoạt động.


Trong thời gian hành nghề, ông Thê đã kịp truyền lại cho ba người con dòng họ Phạm những ngón nghề sửa máy nổi tiếng. Để rồi giống như cha, các con ông cũng tiếp tục phát huy truyền thống “đệ nhất” sửa máy ảnh.


Tiếng lành đồn xa, ngày 17/3/1995, Giám đốc Dịch vụ sửa chữa máy ảnh của hãng Canon (Nhật Bản)-Hajime Niijima đã bay sang Việt Nam, bắt đầu khóa đào tạo thợ máy ảnh đầu tiên tại Việt Nam cho 6 học viên từ lò Phạm Thê. Sau lớp học này, họ đều đã trở thành những tên tuổi lớn trong nghề sửa chữa máy ảnh. Dù vậy, các anh luôn tự hào mỗi khi nhắc đến người thầy đầu tiên của mình.


Trước đó, đại diện hãng máy ảnh nổi tiếng Nhật Bản là Nikon trong một dịp đến lò Phạm Thê nhìn thấy ba anh em ruột nhà họ Phạm đã thốt lên: “Ngay cả các chuyên gia của chúng tôi với phương tiện hiện đại cũng chỉ dám sửa các loại máy của riêng hãng mình. Thật không ngờ tại đây, với đôi bàn tay lành nghề, không có trang thiết bị tối tân mà các anh sửa được thành công máy của rất nhiều hãng: Canon, Nikon, Pentax…”. Điều đó đã trở thành giai thoại và người dân đổ về sửa máy ảnh ngày càng nhiều, đa phần là “cứu” được bởi những người thợ cha truyền con nối ở tiệm Phạm Thê.

Người sửa ít dần

Anh Tuấn (Tuấn nhỏ) là con trai út của nhà họ Phạm, giờ cũng đã xấp xỉ 40 tuổi nhớ lại: “Cách đây 20 năm, người đến sửa máy chật ních căn phòng này nhưng bây giờ thì ít lắm”. Quả vậy, khi chúng tôi đến chỉ vài thợ cùng khách. Một khi thị trường máy ảnh bão hòa, hàng chục loại máy ảnh liên tục tung ra thị trường các mẫu mã mới để chiếm thị phần, giá thành không ngừng giảm thì việc đi sửa máy để “cứu” nó như ngày trước sẽ hiếm dần. Chị Nguyễn Hà Tiên, nhà ở phường Phước Bình (quậnThủ Đức) đang mang máy Nikon D500, mua với giá hơn 600 đôla, ra sửa bảo: “Nếu sửa mà giá thành bằng một phần ba hay phân nửa thì mua máy mới là tốt nhất, máy cũ dùng làm… kỷ niệm thôi”. Còn anh Thanh Tùng đi sửa chiếc Canon 530 bị hư IC. Khi bị thợ bảo thay thiết bị mới với giá 600.000đ thì bỏ luôn vì như anh nói: “Giá thành máy mới chỉ cần 3 triệu là có máy 7-8 chấm. Máy cũ của tôi xài đã 3 năm rồi còn gì!”.

Chính vì giá thành máy mới rẻ nên người đi sửa ít dần theo thời gian. Theo Anh Tuấn: “Nếu như ngày trước, chưa có máy móc nhiều, nên ai cũng muốn cứu thì nay nhu cầu này không như thế nữa. Tiệm tôi bây giờ chỉ có thay mới linh kiện trong máy theo nhu cầu của khách chứ không phải “cứu” như xưa”. Các lỗi thường gặp như hiện nay như mất nguồn, không chụp được, kẹt ống kính, chụp không có hình… thì đều có linh kiện và khách thích thay hơn là sửa như ngày trước mặc dù khách đến sửa sẽ được bảo trì 2-3 tháng nếu bị hư lại.


Ông Phạm Thê giờ đã lui về “hậu trường”, để các con vừa làm vừa quán xuyến công việc tại tiệm. Hiện tại, cả tiệm có 6 thợ, trong đó phân nửa là anh em nhà họ Phạm vẫn gắn bó với nghề cha mình truyền lại và phát huy nó. Nhưng chỉ biết khách mỗi ngày ít dần.

Anh Tuấn cho biết, trên thị trường máy ảnh kỹ thuật số hai hãng Nikon và Canon vẫn thống trị. Tuy nhiên, còn tùy thuộc vào người sử dụng nó. Nếu hay chụp thì máy hoạt động tốt hơn là người lâu lắm mới chụp một lần.

Âu cũng là thời thị trường, khi người dân có nhiều sự lưa chọn thì các tiệm “đệ nhất” kiểu này không còn sầm uất nữa.

Thu Hằng


Kinh nghiệm chọn mua máy ảnh số để chơi Tết

 

Bài viết này sẽ giúp bạn có thêm một số thông tin để đi đến quyết định sáng suốt hơn khi chọn cho mình một máy ảnh chơi Tết này ghi nhận những khoảnh khắc của gia đình, người yêu mình khi dạo chơi Tết ở hội hoa xuân hay đường hoa Nguyễn Huệ.

Về kiểu dáng

Kinh nghiệm chọn mua máy ảnh số để chơi TếtNói chung các kiểu máy ảnh số nhỏ gọn rất tiện dụng trong việc bỏ túi và mang đi khi cần di chuyển song mặt trái của điều này chính là việc sử dụng chúng nhiều khi không mấy dễ dàng vì chúng… quá nhỏ gọn. Có thể thấy các dòng máy ảnh số như Fuji Z3, Nikon S7 hay Samsung NV3 thì đều xếp vào hàng siêu mỏng. Tuy nhiên, bạn có thể lựa chọn các dòng máy khác như Canon IXUS hay Panasonic FX01 vì những dòng này tạo được sự cân bằng giữa hình dáng và kích cỡ, chúng vừa nhỏ vừa có độ dày vừa phải nên mặc dù nằm gọn trong lòng bàn tay nhưng vẫn tiện dụng khi chụp ảnh. Những loại khác cũng có thể tham khảo là các dòng máy số ống kính kép của Kodak như các model V610 và V705.

Kiểu ống kính

Các dòng máy ảnh số khác nhau thì tương ứng cũng có các kiểu ống kính khác nhau. Bạn nên tìm hiểu kỹ về 4 kiểu ống kính để tự quyết định xem loại nào phù hợp với mình nhất. Đầu tiên là loại ống kính chụp xa (telephoto lens) cho phép bạn zoom quang học thường là 3X. Thứ hai là loại ống kính góc chụp rộng giúp bạn chụp được hình có khung rộng hơn, thu được những bức ảnh có tầm bao quát lớn hơn. Loại thứ ba là loại máy ảnh số ống kính kép kết hợp cả ống kính chụp xa lẫn góc chụp rộng, tuy nhiên trong loại này với những ống kính cỡ nhỏ, để linh hoạt dung hoà cả hai yếu tố đôi khi chất lượng ảnh cũng không được tốt cho lắm. Cuối cùng là loại ống kính giúp phóng to sự vật nhưng lại không có phần nhô ra để zoom, còn gọi là kiểu zoom kỹ thuật số, đây là kiểu ống kính mà các dòng máy như Samsung NV3 và Fuji hay dùng nhưng loại ống kính này cho chất lượng ảnh không thật tốt.

Do đó, nếu bạn chú trọng tính tiện dụng thì vẫn có thể dùng các dòng máy Samsung NV3 hay Fuji, còn nếu muốn có chất lượng ảnh tốt bạn nên dùng loại máy ảnh số có ống kính chụp xa kèm theo góc chụp rộng như các dòng máy Canon IXUS 850IS và Panasonic Lumix FX01.

Các tính năng

Bạn nên xác định rõ bạn muốn chiếc máy ảnh số của mình có những chức năng gì trước khi quyết định nên mua cái nào. Tôi lấy ví dụ máy ảnh Samsung NV3 chẳng hạn, đây là loại máy ảnh duy nhất trong số các kiểu máy cùng mức giá với nó có thiết bị giải trí đa phương tiện cá nhân và máy nghe nhạc MP3 kèm theo. Bạn có thể xem cả video định dạng MP4 hoặc nghe nhạc số MP3 trên máy ảnh loại này. Đó là chưa kể Samsung NV3 còn có cả loa tích hợp bên trong để bạn tiện dùng khi không muốn nghe qua headphone.

Ngoài ra còn nhiều tính năng hấp dẫn khác như màn hình tinh thể lỏng, tốc độ refresh nhanh chóng, v.v. Trong khi đó các dòng máy ảnh Nikon lại có màn hình lớn tới 3 inch, dòng máy của Panasonic lại có màn hình tinh thể lỏng hay nhất. Máy ảnh Canon cũng tốt nhưng có thể nói không tốt bằng máy ảnh của Panasonic. Máy ảnh Kodak có khả năng refesh màn hình tồi tệ nhất và cho chất lượng hình ảnh không mịn.

Các dòng máy ảnh đều thiết lập rất nhiều kiểu lựa chọn chụp ảnh khác nhau, có kiểu chụp trong mưa, chụp dưới ánh mặt trời hay dưới làn tuyết rơi, v.v. Nhìn chung các dòng máy đều có khoảng 10 chế độ chụp khác nhau như thế, chỉ riêng cho máy ảnh Kodak V610 lại có tới 21 kiểu chụp khác nhau. Nhiều chưa hẳn đã là tốt vì nhiều lúc chọn xong được chế độ chụp ưng ý thì khoảnh khắc cần ghi lại đã vụt qua mất rồi, trong khi đó, mục đích để ta mang theo máy ảnh số là để có thể túm được một khoảnh khắc ý nghĩa ở bất cứ nơi đâu, bất cứ lúc nào. Nói chung về tính năng này thì các máy ảnh số đều đáp ứng được nhu cầu của bạn.

Thiết kế

Mua loại máy ảnh nào để bạn tiện sử dụng và khai thác hết các tính năng của máy cũng là điều hết sức quan trọng. Các dòng máy Nikon, Fuji và Canon đều thiết kế các menu sử dụng hết sức tiện dụng và hiệu quả. Các dòng máy Kodak cũng vậy, chúng được bố trí để thao tác được bằng cả hai tay với những nút điều khiển trải rộng và được đánh dấu rõ ràng. Tuy nhiên, về điểm này các dòng máy Samsung lại tỏ ra không sắc sảo là mấy. Nói chung, về mặt thiết kế đa số các dòng máy thuộc những thương hiệu nổi tiếng đều đạt yêu cầu cần thiết, nổi trội hơn thì có Nikon và Canon.

Thử chụp ảnh

Cách tốt nhất để kiểm tra khả năng chụp hình của một chiếc máy ảnh số là bắt tay ngay vào chụp thử một vài kiểu trước khi mua. Một vài gợi ý cho bạn là: Bạn nên kiểm tra xem chất lượng ảnh sẽ như thế nào nếu chụp trong điều kiện ánh sáng tốt hoặc ánh sáng tồi và ngược lại; tính năng macro như thế nào; hình ảnh có ghi lại trung thực màu da không; khả năng tập trung vào các chi tiết trong ảnh chụp của máy như thế nào; máy chụp trong nhà và ngoài trời có gì khác nhau, v.v. Có thể thấy về tính năng này thì các dòng máy của Fuji, Canon và Nilin đều cho kết quả tốt. Máy của Panasonic cho chất lượng ảnh cao khi chụp trong nhà.

Tóm lại

Nói chung các dòng máy của Fujifinepix, Panasonic và Canon đáp ứng được hầu hết các yếu tố trên. Tuy nhiên, một điều hết sức quan trọng nữa là bạn không nên chạy theo mức độ megapixel của máy. Hầu hết các máy ảnh số đều dùng để in ảnh 4×6, vì thế với kiểu ảnh này chỉ cần máy ảnh loại 5.1 megapixel là đã ổn lắm rồi vì loại máy này cho chất lượng ảnh không khác gì so với những máy ảnh có tới 10.1 megapixel.

Phạm Hùng / Dân Trí

Người sửa máy ảnh trứ danh – Phạm Thê

Phạm Thê nhà sửa máy ảnh trứ danh
Phạm Thê nhà sửa máy ảnh trứ danh

Phạm Thê nổi tiếng Sài Gòn với nghề sửa máy ảnh. Khi mà những người trước và cùng thế hệ ông đã lần lượt ra đi thì ông vẫn ở lại, “mạnh khỏe” với nghề. Năm nay 72 tuổi, Phạm Thê lại hào hứng với một phong trào mới: Phục trang máy ảnh cổ.

Thương hiệu Phạm Thê

Khoảng năm 1995, cửa hàng Phạm Thê đón hai người khách đặc biệt từ Hà Nội: Một nhà báo Nhật Bản và thông dịch viên của ông ta. Nhà báo Nhật có một ống kính hiệu Nikon bị hỏng, Hà Nội không ai sửa nổi. Biết tiếng ông Thê, họ bay gấp từ Hà Nội vô TP.HCM, tìm tới nhờ sửa. Thời gian gấp gáp, họ chỉ ở đây được 1, 2 ngày. Trong khi ống kính Nikon đã hư nặng, răng ốc chỏng chơ, kiếng bị vỡ… Nhà báo Nhật đã “vá víu” bằng cách chấm… keo dán sắt để định vị, hàn gắn nhưng chỗ hư nặng. Nhìn cái ống kính, ông Thê ngán ngẩm chẳng thiết làm. Khổ nỗi, nó có giá hơn một ngàn USD, trong khi khách rất cần, không ngại xa xôi tìm tới. Ông Thê nhận lời sửa rồi dặn dò mấy người con: “Ba phải thức sáng đêm nay để sửa cho người ta”.

Để sửa cái ống kính này, ngoài nghiệp vụ sửa chữa thông thường, ông Thê phải dùng một loại cưa đặc biệt: đó là lưỡi cưa chuyên dụng của những người thợ bạc. Tháo rã một phần máy, ông lấy cưa đã được chế lại theo ý mình, thọc thẳng vô trong, vừa cưa, vừa mài để răng, ốc đã bị keo dán sắt dính vô “giãn” ra. Chính nhờ sáng kiến này, cộng với sự tinh tường qua nhiều năm kinh nghiệm mà ông Thê đã sửa được chiếc ống kính tối tân theo phương pháp thủ công nhất. Sáng sau trả máy, nhà báo Nhật kinh ngạc, ôm chầm lấy ông. Công sửa cái máy đó, ông Thê lấy 300.000 đồng. Đồng thời nhận lại một lời “trách” của vị khách Nhật, đại ý “ông sửa máy giỏi vậy, sao không quảng bá với các hãng nước ngoài!”.

Nể phục ông Thê, nhà báo Nhật khi về nước đã viết bài đăng báo. Nhiều hãng máy ảnh danh tiếng, trong đó có Nikon biết được, liên hệ tìm tới. Đó là một câu chuyện dài giữa ông Thê, 3 người con của ông với hãng Nikon về sau này. Giờ, nhớ lại chuyện xưa, ông Thê khiêm tốn mà rằng: “Đúng ra, sửa máy ảnh không đúng với nghề tôi được học. Tôi học chụp ảnh từ ông thầy tên Viết. Chụp ảnh, máy hỏng, rồi máy người khác hỏng, đưa tới nhờ sửa, tức mình, mở tung ra, nghiên cứu sửa cho bằng được mới thôi”.

Ông Thê kể, sau nhiều năm lăn lộn với nghề sửa máy ảnh, năm 1970 ông mới mướn được cái tiệm, mở cửa hàng đầu tiên mang tên Lâm Huy trên đường Cống Quỳnh. Năm 1982, ông mua được một căn nhà trả góp giá vài cây vàng ở đường Lê Công Kiều, Q.1. Từ đó đến nay, cửa hàng Phạm Thê đường Lê Công Kiều nổi danh, nhất là trong giới nhiếp ảnh, chơi máy ảnh…

Trốn quân dịch, vật lộn với nghề

Phạm Thê sinh năm 1937, quê ở Cần Thơ. Từ hồi còn nhỏ, ông đã lên Sài Gòn, đi học và bán báo dạo quanh khu Nguyễn Huệ, quận 1. Năm 1955, cậu học trò Thê theo ông thầy Viết học nghề chụp ảnh. Ông thầy này ở Sài Gòn nhưng có gốc gác ở ngoài làng Lai Xá, miền Bắc, nơi được coi là “đất tổ” của nghề chụp ảnh. Hồi đó, ông thầy Viết có tiệm chụp hình ở La Cai (giờ là khu ngã sáu, đường Nguyễn Tri Phương). Cậu học trò Thê tới đó học nghề, “được” sai vặt để khỏi đóng học phí. Sau hơn hai năm học nghề thầy Viết, ông Thê “ra trường”, tiếp tục làm chân “sai vặt” ở những tiệm ảnh lớn ở Sài Gòn như photo Bình Minh, Kinh Đô, Tín Mỹ… “Nhiếp ảnh gia” Phạm Thê được bố trí làm những việc giản đơn nhất trong nghề ảnh như “chấm” phim và hình.

Việc học và làm tạm thời suôn sẻ thì vào lúc chính quyền Sài Gòn bắt thanh niên đi quân dịch. Phạm Thê lại thất nghiệp vì chẳng tiệm ảnh nào dám chứa! Không cam chịu đi quân dịch, ông trốn ở nhà, mưu sinh bằng cách lén đến các tiệm ảnh, xin lấy phim về “chấm”, chọn hình, sống qua ngày đoạn tháng…

Ký ức của Phạm Thê thời đó là những tiếng giày đinh nện rầm rập quanh các hang cùng, ngõ hẻm đường Lê Văn Duyệt nơi nhà ông ở (nay là đường Cách Mạng Tháng 8). Lực lượng truy lùng người trốn quân dịch bố ráp. Phạm Thê vẫn lén lút ngồi nhà, làm phim và… sửa máy. Ông Thê thích thú nhớ lại một câu chuyện thời đó: Một tay chụp ảnh nghệ thuật tên Việt có cái máy bấm hơi nặng, tìm tới nhà nhờ ông Thê sửa. Máy hiệu Pentax SP. Ông Thê nghiên cứu hai đêm, tìm ra nguyên nhân là do cây “ty” mòn, mỗi lần bấm là không đúng tâm, dẫn đến bấm máy bị gắt. Sửa được cái máy đó, ông lấy công 2.000 đồng, “ăn phở thoải mái” theo cách ví von của ông.

Theo ông Thê, khoái nhất là “làm máy nào người ta không làm được, mình làm được”. Sau này khi mở tiệm, ông càng khoái hơn khi nhiều khách ra khu Nguyễn Huệ làm không được, quay về tìm ông là sửa được. Nhiều khách nước ngoài cũng tìm tới ông theo cách này. Mỗi lần đó, ký ức ông Thê về khu Nguyễn Huệ lại trỗi dậy, không phải là hình ảnh của một chú bé bán báo dạo nữa mà là một Phạm Thê nổi danh sửa máy ảnh. Thất bại thì không phải không có, chẳng hạn với những dòng máy cổ. Nhưng cái ông tâm đắc là khả năng chịu đựng: “Nếu nói hơn người ta thì có lẽ là khả năng chịu đựng của tôi. Chịu đựng thức đêm, thức hôm, mổ xẻ máy, nếu nản thì làm không được”. Ông kể, hồi còn trẻ, đi mua đồ linh tinh sửa máy ảnh, ông mua không tiếc tiền. Kể cả mua về, đồ đạc vứt lung tung, thậm chí không dùng. Người yêu xót tiền, ông cũng kệ.

Những phát kiến “Phạm Thê”

Trở lại bài báo của người Nhật. Biết tài ông Thê, hãng Nikon đề nghị hợp tác. Họ đưa người qua giảng dạy, tài trợ đồ đạc, các công cụ đo lường… Ba người con ông Thê cũng theo nghề, nối được nghiệp cha. Giờ người con được ông tin tưởng nhất đã trở thành chủ cửa hàng Phạm Thê “được ủy nhiệm của Nikon”. Ông Thê ao ước: “Chỉ mong con hơn cha, không dừng lại”. Lẽ ra, Phạm Thê sẽ mở thêm một văn phòng nữa cho Nikon tại Hà Nội nhưng ông than “không có người có khả năng để thay thế”. Cũng phải nói thêm rằng các hãng máy ảnh lớn rất kén chọn người đại diện, nhất là đại diện cho hãng để làm công việc khó nhất là sửa chữa. Mới biết, ông Thê đã được đối tác quốc tế tin tưởng đến mức nào.

 

 

 

Giờ 72 tuổi, “buông rèm nhiếp chính” nhưng có vẻ Phạm Thê không muốn dừng lại. Nghe ông kể chuyện mà giật mình: “Mê sửa máy quá, tôi mới qua Mỹ mua đồ dùng về, phục chế lại mấy cái máy ảnh cổ”. Nhìn đôi mắt đã phải đeo kính lão của Phạm Thê, tôi không tin ông sửa nổi máy ảnh nữa. Nhưng Phạm Thê đã làm được. “Gần đây nhất, có ông khách nước ngoài mang 5, 6 cái máy cổ, lâu đời rồi, bị mòn nhiều, mình phục sinh được, thấy mừng lắm”. Trước đó thì ông cũng đã phục sinh, sửa chữa máy cổ cho nhiều khách từ Pháp, Đức, Mỹ đưa qua…

Rồi ông hào hứng kể lại những “chiến tích” xưa, những phát minh có thể coi là độc nhất vô nhị trong giới sửa máy: Có lần, cái máy Hat-xam-lat có móc bị gãy làm hai khúc. Cái móc này cần làm từ loại thép trung bình, không giòn – cứng vừa vừa. Ông Thê phát kiến: lấy luôn cây khui đồ hộp, uốn tỉa, mài giũa bằng tay để thay thế, lắp vô máy ảnh chụp ngon lành. Hay như việc ông chế ra chân để đèn chụp hình bằng i-nox. Vừa chắc, vừa bền, dùng được cho tất cả các loại máy. Với loại máy cổ “khoái khẩu” nhất hiện nay, ông Thê chế ra được đồ cắm điện cho đèn; chuyển từ đồ cắm 2 “chấu” sang 1 “chấu”…

***

 

 

 

Hôm tôi đến cửa hàng, ông Thê bình dị ngồi tiếp chuyện ở chân cầu thang với áo thun, quần soóc. Đối nghịch hoàn toàn với khung cảnh của cửa hàng với máy móc tối tân, điều hòa mát rượi, những người thợ tay nghề cao cặm cụi bên giàn đèn, sửa máy. Và khi ông cất lời, dường như không ai nói chuyện. Có vẻ mọi người lắng tai nghe ông nói để học hỏi, tích lũy kinh nghiệm. Những người thợ gọi ông bằng thầy. Những người con tôn kính ông, dù cho trong cửa hàng ông chẳng có cấp bậc, chức tước gì nữa. Có thể coi Phạm Thê là một nghệ nhân rất thành đạt. Bởi ông đã kết hợp được hài hòa giữa truyền thống và hiện đại; giữa kinh nghiệm và công nghệ cao; giữa việc truyền nghề và kinh doanh bài bản. Việt Nam còn nhiều nghệ nhân, còn nhiều làng nghề. Chia tay ông, tôi chợt tự hỏi, còn ai nữa làm được như Phạm Thê?

Nguyễn Lê Nguyên